Przekład literacki – tłumaczenie książek

Wyceń i zamów tłumaczenie

PRZEKŁAD LITERACKI – TŁUMACZENIE KSIĄŻEK

Inność budzi dziś raczej niepokój niż zaciekawienie. Współczesny, globalny świat dąży wszak do jednolitości. Zacierają się granice między państwami, znikają różnice w sposobach żywienia czy ubierania mieszkańców różnych krajów. A jednak od inności nie sposób uciec. Wciąż posługujemy się odmiennymi językami, a co za tym idzie – jako że język kształtuje i odzwierciedla konkretną rzeczywistość – wciąż odczuwamy różnice kulturowe między społeczeństwami.

Paradoksalnie to właśnie postępująca globalizacja uwydatnia odmienność poszczególnych grup. Świat kurczy się i ujednolica, więc każdy przejaw inności zwraca uwagę. Stąd niechęć do napływających do Europy imigrantów. Do ludzi, których często nie rozumiemy. I nie zrozumiemy, dopóki nie poznamy ich kultury. Ich literatury. A tej bez tłumaczy nie poznalibyśmy nigdy.

Przekład literacki - tłumaczenie książek

Przekład literacki – oknem na nowy świat

Literatura piękna stanowi wyjątkową płaszczyznę spotkań międzykulturowych. Przede wszystkim pozwala czytelnikowi skonfrontować swoje doświadczenia z wizją świata autora. Co ważne, konfrontacja ta odbywa się w bezpiecznych warunkach – w domowym zaciszu, o wybranej porze – co daje czas i przestrzeń, by oswoić się z innością. Oczywiście literatura nie dostarcza gotowych odpowiedzi. Rzadko opisuje wprost tradycje, wierzenia czy mentalność narodu. Jednak zazwyczaj autor czerpie motywy ze swojej kultury i niejako ją czytelnikowi udostępnia.

Tworząc fikcyjnych bohaterów i świat, dopuszcza odbiorcę książki do swojej prawdy o rzeczywistości – często dziwnej i zaskakującej. Żadne inne medium nie ułatwia tak skutecznie dialogu z dopiero poznawaną kulturą, bo jak ujął to Ian McEwan, „tylko literatura pozwala wejść w środek cudzej świadomości. W kinie oglądamy ludzi tak jak w życiu – z dystansu”.

Tłumacz ambasadorem kultury – przekład literacki książek

Lektura umożliwia zmianę perspektywy, poszerza horyzonty, uwrażliwia na inność i pomaga ją zaakceptować. Przeciętny czytelnik – który nawet jeśli zna języki obce, to niechętnie sięga po książki w wersji oryginalnej – nie miałby jednak dostępu do żadnej z tych korzyści, gdyby nie ciężka praca tłumacza. Nie tylko udostępnia on warstwę językową utworu, ale również przybliża obcą kulturę jako jej ambasador. To tłumacz dba o zrozumienie dzieła, zainteresowanie czytelnika i jego gotowość do spotkania z Innym.

przekład literackiDecydując o dodaniu przypisu, pozostawieniu nieznanego czytelnikowi elementu kulturowego, takiego jak nazwa święta lub potrawy, w niezmienionej formie lub jego udomowieniu, tłumacz wpływa na poziom wiedzy o obcej kulturze. Czasem zdarza się wręcz, że to tłumacz wybiera książkę, która zostanie przełożona. Od niego zależy więc, jaką rzeczywistość poznamy. W odległym kraju tłumacz pozwala twórcy dojść do głosu i wypowiedzieć się w języku zrozumiałym dla jego mieszkańców. Jest to niezwykle ważne, ponieważ wsłuchiwanie się tylko w historie ludzi do nas podobnych zamyka nas w bezpiecznej, ale jałowej przestrzeni oraz podsyca lęk i ksenofobię.

Polacy nie czytają – tłumacze promotorami czytelnictwa

Prawda jest jednak taka, że Polacy czytają niewiele. Najnowsze badanie stanu czytelnictwa przeprowadzone przez Bibliotekę Narodową wykazało, że aż 63% respondentów nie przeczytało w 2016 roku ani jednej książki, a jest to trend utrzymujący się od wielu lat. Tłumaczenia stanowią co prawda znaczącą część polskiego rynku wydawniczego (20,5% zgodnie z raportem Instytutu Książki z 2015 roku pt. „Rynek książki w Polsce”), ale przekłada się głównie literaturę anglosaską. Szkoda, bo inni mają równie wiele do powiedzenia. Spory potencjał do tego, by poprawić obecną sytuację, mają właśnie tłumacze. Jako ambasadorowie kultur i języków, w obrębie których pracują, mogą włączać się w reklamę obcej literatury. Tłumacze przygotowujący przekład literacki to najuważniejsi czytelnicy utworu, znają go jak nikt inny, więc ich pomoc w promowaniu tekstu może być nieoceniona.

Przekład literacki - czytanie książekW Polsce, ale i na całym świecie, wiele jest jeszcze do zrobienia w kwestii poprawy poziomu i jakości czytelnictwa. Jest to jednak praca istotna, bo w dzisiejszej złożonej, globalnej rzeczywistości potrzebujemy literatury, a szczególnie jej przekładów, jak nigdy wcześniej. Jest nam niezbędna, ponieważ pozwala usłyszeć różnorodne głosy, poznać odległe kultury, zrozumieć odmienne sposoby myślenia, ale przede wszystkim przygotowuje nas na spotkania z obcością, które w obecnej sytuacji kryzysu migracyjnego i globalizacji zdarzają się coraz częściej i rodzą coraz więcej napięć społecznych. Praca tłumacza zyskała więc we współczesnym świecie nowy wymiar – nie dba on już tylko o rozrywkę czy wykształcenie czytelnika, ale również o jego kulturową gotowość do dialogu. Umberto Eco powiedział kiedyś: „Przyszłym językiem Europy jest przekład”. Ja uważam, że jest nim już dziś.

Olga Awramiuk
lingwistyka stosowana

KONTAKT

Zadaj nam pytanie

Biuro tłumaczeń online

ADRES:

Boya-Żeleńskiego 2/7
00-621 Warszawa
+48 793 426 280
biuro@berligo.com

pola z * są wymagane

Przekład literacki – tłumaczenie książek
Rate this post