Tłumaczenie literatury

Wyceń i zamów tłumaczenie

TŁUMACZENIE LITERATURY – CZYLI KTO KOMU PRZYPRAWIA ROGI

Według Woltera: Tłumaczenie jest jak kobieta – albo piękne albo wierne. Trudno nie zgodzić się z tym twierdzeniem. Poszukiwanie odpowiedniego ekwiwalentu językowego jest zadaniem szalenie trudnym. Warto tu wspomnieć o Ulissesie Jamesa Joyca, którego Maciej Słomczyński tłumaczył kilkanaście lat!

tłumaczenie literatury pięknej

Nie zawsze jednak tłumaczenie jest czasochłonne i skomplikowane. Istnieje szereg programów typu CAT, które są narzędziami ułatwiającymi pracę tłumacza. Sprawdzają się doskonale, jeżeli chodzi o teksty techniczne i w mniejszym stopniu prawne. Dzięki nim tłumacz tworzy własną bazę odpowiedników językowych. Program „podsuwa” mu wyrażenia, które już raz przetłumaczył. Computer assisted translation nie spełnia jednak swej funkcji przy tłumaczeniu literatury pięknej. Nie operuje bowiem wieloznacznością i kontekstowością.

Tłumaczenie literatury pięknej – możliwości tłumaczy

Spotkać możemy dwa stanowiska, pierwsze zakłada, że każdy tekst można przetransponować z języka A do języka B, a drugie, że takie przeniesienie, nie jest w ogóle możliwe, bo dokonując translacji tworzymy nowy tekst. W języku polskim istnieje zapożyczenie native speaker, gdybyśmy uparcie chcieli korzystać z zasobów języka polskiego moglibyśmy  nazwać taką osobę na przykład „rodzimym użytkownikiem języka”, jest to jednak  przydługie i mało operacyjne określenie.

Tłumacz może obrać dwie drogi: tłumaczyć dosłownie lub opisowo. Oba rozwiązania są jednak usiane pułapkami. Wystarczy, że spojrzymy na rzeźbę Mojżesza wykonaną przez Michała Anioła. Święty Hieronim tłumacząc Biblię zdecydował, że z głowy Mojżesza będzie wychodziła nie światłość, a rogi.

Tłumaczenie opisowe natomiast nadmiernie rozbudowuje tekst. Jako przykład możemy podać bałkańską sarmę. Mamy w Polsce zbliżone danie, jak jednak wyjaśnić polskiemu odbiorcy, co znalazło się na talerzu bohatera? Na jego talerzu znajdowało się danie podobne do gołąbków, jednak zamiast kapusty mięso było zawinięte w  marynowane liście winogron bądź marynowane liście kapusty. Po takim opisie czytelnik z pewnością zacząłby się zastanawiać, czy bohater był aż takim ekscentrykiem, że zawijał swojskie gołąbki w liście winogron. W rozwiązaniu problemu mógłby być pomocny przypis, który wyjaśniłby nam, że sarma to oryginalnie tureckie danie rozpowszechnione zwłaszcza na Bałkanach, a składające się z mięsa i ryżu, zawiniętego w marynowane  liście winogron bądź kapusty.

Pomysł na… tłumaczenie literatury pięknej

tłumaczenie literatury pięknej - tłumaczNajlepszym rozwiązaniem przy tłumaczeniu literatury pięknej wydaje się odszukanie tak zwanego konceptu, czyli pomysłu, który przyświecał autorowi, a następnie znalezienie takich odpowiedników, by tłumaczenie zachowało jak najwięcej cech tekstu oryginalnego. W tym miejscu należy wspomnieć o angielskich terminach: translator i interperet. Tłumacz bowiem nie tylko tłumaczy ale także interpretuje utwór. Dzięki dobremu zrozumieniu tekstu, a następnie dobraniu odpowiednich ekwiwalentów może uczynić swój tekst równie  pięknym, co oryginał.

Katarzyna Rosińska
filologia chorwacka

KONTAKT

Zadaj nam pytanie

pola z * są wymagane

Biuro tłumaczeń online

ADRES:

Boya-Żeleńskiego 2/7
00-621 Warszawa
+48 793 426 280
biuro@berligo.com